U boot

U-boot is een Duitse marineterm en de afkorting van Unterseeboot. De term U-boot werd voor het eerst gebruikt in 1914 toen de opperbevelhebber van Duitse marine, Alfred von Tirpitz, zijn plannen voor een onderzeebootwapen voorlegde aan keizer Wilhelm II. Admiraal Tirpitz was op zijn plan gekomen nadat hij in geschiedenisboeken had gelezen hoe de Amerikanen tijdens de Amerikaanse onafhankelijkheidsoorlog in 1784 voor het eerst een houten eenmansonderzeeboot, de Turtle, hadden gebouwd. Ook hadden Zuidelijke troepen tijdens de Amerikaanse burgeroorlog een onderzeeboot gebouwd: de Hunley, de eerste bruikbare onderzeeboot.

Von Tirpitz kreeg toestemming van de keizer en begon te experimenteren met prototypes. Tijdens deze experimenten werd gebruikgemaakt van drie belangrijke technologische vernieuwingen. Alle drie zijn van grote invloed geweest op de ontwikkeling van het onderzeebootwapen:

1.Men maakte gebruik van een elektromotor, zodat ook onder water op motorkracht kon worden gevaren. Tot dan moest de bemanning gedurende een duik de scheepsschroef altijd met spierkracht laten draaien.
2.Men construeerde een torpedo? die door een motor werd aangedreven. De torpedo werd op afstand gelanceerd en ontplofte wanneer hij tegen de romp van het vijandige schip botste. Voorheen moest men tot vlak bij het schip varen om een explosief te bevestigen aan de romp.
3.Een dieselmotor werd gebruikt voor de voortstuwing boven water. Deze motor nam veel minder ruimte in beslag dan stoomaandrijving. Maar omdat een dieselmotor destijds duur was voeren toch nog veel U-boten tijdens de Eerste Wereldoorlog op stoom.
Met gebruikmaking van deze drie technologische vernieuwingen begonnen de Duitsers in 1915 aan de bouw van onderzeeboten. Duitsland werd het eerste land dat de onderzeeër als serieus te nemen oorlogswapen op grote schaal ging gebruiken.

De mogelijkheden van de onderzeeboot zijn tijdens de Eerste Wereldoorlog nog niet volledig benut, vooral doordat de U-boten maar weinig batterijen en zuurstof mee konden nemen, zodat ze niet lang onder water konden varen. De hele techniek stond eigenlijk nog in de kinderschoenen. Ook was er geen radioverbinding zodat de onderzeeërs altijd solitair op zoek moesten naar aanvalsdoelen. Een U-boot voer meestal niet te ver uit de kust en hield zich meer bezig met nevenactiviteiten, zoals het leggen van mijnen, dan met het torpederen van schepen. Veel U-bootkapiteins voeren trouwens het liefst boven water, de boten kwam dan ook vaker boven - dan onder water in actie.

Toch werd er in de Eerste Wereldoorlog al veel resultaat geboekt met de onderzeeër, omdat de Britse marine aanvankelijk geen enkele manier had om handelsschepen tegen aanvallen te beschermen. Veel scheepskonvooien werden slachtoffer van de U-boten. Het torpederen van deze schepen werd daarom door Karl Doenitz, de bekendste U-bootcommandant uit WOI, beschreven als ongestraft prijsschieten. Pas tegen het einde van de oorlog kregen de geallieerde marines de beschikking over dieptebommen, een wapen dat in de Tweede Wereldoorlog een ernstige bedreiging voor de U-boten zou gaan vormen.

De bekendste oorlogsactie van een U-boot is de torpedering van het Britse passagiersschip Lusitania op 17 mei 1915. Bij de ondergang van dit schip, voor de kust van Ierland, kwamen 1198 mensen om het leven. De onbeperkte duikbootoorlog was voor de Amerikaanse regering de aanleiding om aan de Eerste Wereldoorlog? deel te nemen (op 6 april 1917). Door de Amerikaanse deelname zou Duitsland uiteindelijk de nederlaag lijden.

Na de Eerste Wereldoorlog mocht Duitsland een beperkt marine hebben, onderzeeboten werden niet toegestaan. In die periode werd er vooral in Nederland en het Verenigd Koninkrijk grote vooruitgang geboekt op het gebied van de onderzeeboottechniek. Nadat Hitler in 1933 aan de macht was gekomen werden deze ideeën door Duitsland overgenomen en geperfectioneerd. Na korte tijd had nazi-Duitsland de grootste en modernste onderzeebootmarine ter beschikking.

Bronnen